Yolculuk ve İlham Yazılar

Istibdat Dönemi Üzerine Felsefi Bir Bakış Hayatın anlamını sorguladığımızda, özgür irade ve bilgiye ulaşma çabamızın sınırlarını fark ederiz. Bir sabah, eski bir gazeteyi karıştırırken gözüm bir tarih başlığına takıldı: “Istibdat Dönemi.” Peki, bir toplumun bireylerine uyguladığı otoriter baskıyı felsefi bir mercekten nasıl anlamlandırabiliriz? Etik, epistemoloji ve ontoloji perspektifleriyle düşündüğümüzde, istibdat yalnızca tarihî bir terim değil, insan doğasının ve toplumsal yapıların derin bir incelemesine açılan bir kapıdır. Istibdat Dönemi Nedir? Istibdat dönemi, genellikle Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerinde, 1876–1908 yılları arasında II. Abdülhamid’in yönetim anlayışıyla ilişkilendirilen, mutlak otorite ve sansür politikalarının yoğun olarak uygulandığı bir tarihsel süreçtir. Bu dönemde, halkın ifade özgürlüğü…

Tam Sayıların Anlamı Nedir? Farklı Bir Perspektiften Bakalım İçimdeki Mühendis: Matematiksel Bir Gerçeklik Matematiksel açıdan bakıldığında, tam sayılar (veya integer’lar) matematiksel evrenin temel taşlarındandır. Bir mühendis olarak, tam sayıları her zaman sistemlerin, hesaplamaların ve modellerin içinde gördüm. Örneğin, mühendislik hesaplamalarında bir yapının dayanıklılığını değerlendirirken, sayaçlar, ölçüm araçları ve düzeltmeler hep tam sayı değerleri alır. “Eksi bir”, “sıfır” ve “artı bir” gibi tam sayılar, gerçek dünyadaki çok sayıda fiziksel değişkeni ve olguyu temsil eder. Mühendisliğe ait bir dilde, tam sayılar bir sayısal değerler kümesi sunar. Bu küme, negatif tam sayılar, sıfır ve pozitif tam sayılardan oluşur. Her bir sayı, bir miktar,…

Makarna Hamurunda Yumurta Var Mı? Bir Çocukluk Hatırası ve Bir Soru… Ankara’da yaşayan biri olarak, makarna yemek bana her zaman ayrı bir keyif vermiştir. Hele ki, yemek yapmakla ilgili hiç becerisi olmayan bir çocukken, makarna hep bir kurtarıcıydı. Bazen yalnızken, bazen aileyle birlikte, bazen de arkadaşlarla… Makarna, hayatımın birçok anına girmiştir. Ama bir şey var ki, her makarna yediğimde, o minik detay beni hep meraklandırır: Makarna hamurunda yumurta var mı? Bu soruyu aslında ilk kez, 12 yaşında, annemle mutfakta bir şeyler yaparken sordum. Annem, geleneksel makarna yaparken “yumurta da koymamız lazım” diyordu. O zamanlar çocuk aklımla hiç düşünmedim, ama bugüne…

Giriş: “Zirre”nin Peşinde Siyasete Düşünsel Bakış Bir mahalle sohbetinde yaşlı bir komşunun “Eskiden zırh (zira / zirre) giyen şövalyeler vardı…” demesiyle takıldı kulağıma bir kelime: zirre. Önce ne demek olduğunu merak ettim; sonra bu basit sözcüğün aslında gücün korunması, savunma araçları ve güç ilişkileri hakkında derin bir metafor barındırdığını fark ettim. Bu yazıda, “Zirre ne demek?” sorusunu salt bir sözlük tanımıyla sınırlamayacak, kavramı iktidar, kurumlar, ideolojiler, yurttaşlık ve demokrasi çerçevesinde tartışacağız. Kelimenin kökeni bize ilk ipucunu verir: Osmanlıca ve Arapça sözlüklerde زره (zirre/zirh) terimi zırh yani savunma elbisesi, zırh anlamına gelir ki bu, bireyi veya gücü dış tehditlerden koruyan bir nesnedir; siyasette…

Dikdörtgenin Kaç Simetrisi Vardır? Bir dikdörtgenin simetrisi diye bir şey düşündüğümüzde, kafamızda genelde ne şekiller beliriyor? Belki de ilk aklımıza gelen, daha önce defalarca çizdiğimiz bu dörtgenin iki yana eşit şekilde katlanabileceği bir yapısı olduğu. Ancak işler biraz daha derin. Gelin, dikdörtgenin simetrilerini keşfederken geçmişten bugüne nasıl bir yolculuk yapmamız gerektiğine bir göz atalım. Simetri Nedir? Ne Anlama Gelir? Simetri, aslında günlük hayatta sıkça karşılaştığımız, ama çok da üzerine düşünmediğimiz bir kavram. Hadi basitçe tanımlayalım: Bir şeklin simetrisi, o şekli belli bir şekilde böldüğümüzde her iki tarafının birbirinin aynısı olmasıdır. Yani, bir şeklin simetrisi olduğu zaman, o şekli bir hat…

Evlendikten Sonra Babanın Aldığı Ev Ortak Mal Mıdır? Evlilik, her zaman “iki kişi, bir hayat” prensibiyle şekillenen bir birliktelik olsa da, bazı meseleler bu kadar basit olmuyor. Özellikle finansal konular ve mal paylaşımı gibi alanlar, ilişkilerin temellerini sarsabilecek kadar karmaşık hale gelebiliyor. Örneğin, evliliğin hemen ardından, baba tarafından alınan bir ev gerçekten ortak mal mı olur? Yani, bu evde annenin de hakkı var mı? Türkiye’den ve dünyadan örneklerle bu soruya bakacağız. Türkiye’deki Durum: Evliliğe Dayalı Mal Rejimleri Türkiye’de, mal rejimi konusu 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’na göre düzenlenmiş durumda. Evlendikten sonra, mal rejimlerinin hangi şartlar altında işlediği çok önemli. Ancak…

Evde Canlı Su Nasıl Yapılır? Bir Hayal, Bir Umut Kayseri’nin soğuk, ama bir o kadar da huzurlu sokaklarında bir akşamüstüydü. Çevremde her şey soğuk, gri ve donuk gibi görünüyordu. Ama evde, içimde bir kıvılcım vardı; biraz heyecan, biraz merak, biraz da umut. Canlı su. Herkesin bahsettiği ama kimsenin tam olarak nasıl yapıldığını anlatmadığı, mistik bir kavram. O an, o sıradan akşamda, kafamda canlanan bir düşünceyle bu konuda bir şeyler öğrenmeye karar verdim. Evde canlı su nasıl yapılır? Bir türlü bulamadığım cevabı, kendi deneyimimle bulmaya kararlıydım. Canlı Su Arayışı: Neden? Bir süre önce, sağlıklı yaşam trendlerine merak sarmıştım. Hani şu herkesin…

Kişisel Bir Giriş: Bir Sorunun Zihinsel Yankıları Bazen bir kavramın teknik anlamı, gündelik yaşamımızda somut bir kaygıya dönüşür. “Kat irtifakı olan binanın iskanı var mıdır?” diye sorduğumda, yalnızca bir hukuki statüyü merak etmiyorum. Bu sorunun zihnimde yarattığı çakışmalar, belirsizlikler ve bekleyişler var. Bir yandan mantığım yapıların teknik ayrımlarını bilmeye çalışıyor; öte yandan duygusal zekâ bu belirsizlikle nasıl başa çıkabileceğimi sorguluyor. Bu yazıda, bu yasal soruyu bilişsel, duygusal ve sosyal psikoloji merceğinden irdelemek istiyorum. Sonunda belki sadece “evet” ya da “hayır”dan ileri giderek okurun kendi içsel deneyimini de aydınlatırız. Hukuki Bir Terim Psikolojik Bir Soruya Dönüştüğünde “Kat irtifakı” ve “iskan” (yapı…

Reprodüksiyon Ne Demek? Kapsamlı Bir İnceleme İstanbul’da bir ofiste gündüzleri çalışan, akşamları blog yazan sıradan bir genç yetişkin olarak, “Reprodüksiyon” kelimesini duyduğumda aklıma ilk gelen şey hep biyoloji derslerindeki o sıkıcı ama bir o kadar da önemli tanımlardı. “Canlıların çoğalması” gibi bir şeydi, değil mi? Ama sonradan fark ettim ki, bu kelimenin anlamı sadece üremekle sınırlı değil. Aslında, daha geniş bir kavram ve pek çok farklı bağlamda kullanılıyor. Peki, reprodüksiyon ne demek? Bu soruyu biraz derinlemesine incelemeye karar verdim. Kim bilir, belki sizin de kulağınıza çalınan, ama tam anlamadığınız bir terimdir. Reprodüksiyon: Temelde Ne Demek? Reprodüksiyon kelimesi, aslında iki ana…

Osmanlı’da Köyleri Kim Yönetir? Osmanlı İmparatorluğu, çok geniş bir coğrafyayı kapsayan ve yüzyıllar boyunca hüküm süren bir devlet olarak, yönetim yapısında da dikkat çekici bir çeşitlilik barındırıyordu. Bu çeşitlilik, sadece sarayda ya da padişahın çevresinde değil, aynı zamanda köylerde ve küçük yerleşim yerlerinde de kendini gösteriyordu. Bu yazıda, Osmanlı’da köylerin nasıl yönetildiğini, kimlerin bu köyleri yönettiğini ve bu yönetim şeklinin nasıl işlediğini ele alacağız. Osmanlı’da Köylerin Genel Durumu Köyler, Osmanlı İmparatorluğu’nun temel yerleşim birimleriydi. Her köy, tarım toplumunun merkezini oluşturuyordu ve ekonominin büyük bir kısmı bu köylerdeki üretime dayanıyordu. Osmanlı’da köylerin yönetimi, hem devletin merkezi yönetimiyle hem de yerel düzeydeki…